Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi: pilot dönemde kapsam, takvim ve hazırlık

TR ETS neyi düzenliyor?

Emisyon ticaret sistemi, kapsamdaki tesislerin yıl içinde saldıkları emisyon kadar tahsisatı (bir ton CO₂ eşdeğeri sera gazı emisyon hakkı) teslim etmesini isteyen bir düzendir. Türkiye’de bunun yasal dayanağı, 9 Temmuz 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan 7552 sayılı İklim Kanunu’dur.

27 Ağustos 2026’da yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 42 madde, 6 geçici madde ve 7 ekten oluşuyor. Sistemin kapsamını, emisyon üst limitini, sera gazı emisyon iznini, tahsisatların dağıtımı ve teslimini, piyasa esneklik mekanizmalarını, piyasa istikrar rezervini ve izleme, raporlama ve doğrulama kurallarını düzenliyor. İklim Değişikliği Başkanlığı’na göre Yönetmelik, daha önceki Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik hükümlerini de tek çatı altında topladı ve izleme, raporlama, doğrulama kurallarını AB ETS ile uyumlu biçimde içeriyor.

Pilot dönemde kimler kapsamda?

Karbon Piyasası Kurulu’nun 15 Ocak 2026 tarihli KPK/2026/1 kararına göre pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsar.

• Sektörler: elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre.
• Büyüklük: kategori B ve C tesisler. Yönetmeliğe göre kategori A, kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı hesaplanan yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂e’ye eşit veya daha az olan tesistir; B ve C bunun üzerindeki tesisleri kapsar.
• Kapsam dışı: okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler (yerine getirdikleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere). Pilot dönemde ayrıca ana faaliyeti beş sektör dışında kalıp 35.11.10.30.00 Prodcom kodu üzerinden elektrik üreten tesisler ile doğalgaz ve ham petrolün boru hatlarıyla geçişini sağlayan basınç dengeleme ve kompresör istasyonları kapsam dışıdır.

Tesisinizin hangi faaliyetle ve hangi kategoride sayıldığı Yönetmelik’in EK-1’ine ve pilot dönem Usul ve Esaslar’ına göre belirlenir. Kesin kapsam kararı için bu metinlere ya da yetkili kuruma başvurun.

2026 ve 2027’de ne olacak?

Pilot dönemde her sektör için ücretsiz tahsisat oranı, kıyas yöntemine göre yüzde 100 olarak belirlendi. Usul ve Esaslar; alt tesislerin belirlenmesini, kıyas değerlerinin hesaplanmasını, ücretsiz tahsisatların belirlenmesini ve faaliyet seviyesi raporlama ile doğrulama süreçlerini düzenliyor.

Kapsamdaki tesis neye hazırlanır?

Yönetmeliğe göre emisyonlar, Başkanlıkça onaylanmış izleme planı ve ilgili tebliğler çerçevesinde izlenir ve raporlanır. İşletmenin hazırladığı sera gazı emisyon raporu, akredite bir doğrulayıcı kuruluş tarafından doğrulanır. Doğrulanmış raporu süresi içinde sunmayanlar için idari para cezası öngörülüyor. Başlangıç için üç soru:

• Tesisim hangi faaliyet koduyla EK-1 kapsamında sayılıyor?
• Kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı hesaplanan yıllık emisyonum hangi kategoriye giriyor?
• Emisyon kaynaklarım, yakıt ve girdi kayıtlarım izleme için yeterince düzenli mi?

AB CBAM ile ilişkisi

İki düzen ayrı yürüyor: CBAM, AB’ye ithalatta uygulanır ve ödeme AB’deki ithalatçıya aittir; TR ETS ise Türkiye’deki tesislerin emisyonuna uygulanır. AB tarafı, üretim sırasında ödenmiş bir karbon fiyatı kanıtlanırsa karşılığının CBAM yükümlülüğünden düşülebileceğini söylüyor. Türkiye’de ödenecek karbon fiyatının bu kapsamda nasıl sayılacağı resmî metinlerden takip edilmeli; bu yazı bu konuda bir değerlendirme yapmıyor. CBAM için rehberimize bakabilirsiniz.

Econova bu konuda ne yapar?

Karbon ayak izi ve sera gazı envanteri hizmeti veriyor, bu konularda eğitim sunuyoruz. Emisyon raporunun doğrulanması akredite doğrulayıcı kuruluşların işidir; Econova doğrulayıcı değildir. Kapsamda olup olmadığınız Yönetmelik’e ve Usul ve Esaslar’a göre belirlenir; bu konuda hukuki görüş vermeyiz.