AB’ye ihracat yapıyorsanız ithalatçınız sizden ne isteyebilir? CBAM rehberi

Önce ürününüz kapsamda mı?

CBAM altı sektörün ürünlerini kapsar: çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen. Kapsamı sektör adı değil, ürünün gümrük tarife (CN) kodu belirler. İlk iş, kendi ürün kodunuzu ithalatçınızın o ürünü hangi kodla beyan ettiğiyle yan yana koymaktır.

Kapsamdaki bir ürünün emisyonu hesaplanırken, üretimde kullanılan ön ürünlerin emisyonu da hesaba katılır (örneğin çelik üretiminde kullanılan ham demir). Kendi ürününüz listede olmasa da kapsamdaki bir ürüne girdi sağlıyorsanız zincirin üst halkasından veri talebi gelebilir.

AB’deki ithalatçı yılda toplam 50 tonu aşan CBAM ürünü ithal ediyorsa yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi olmak zorundadır; hidrojen ve elektrik ithalatında eşik yoktur. Eşik ithalatçının toplam hacmine uygulanır. Sizin sevkiyatınız küçük olsa da alıcınız başka tedarikçilerle birlikte eşiği aşıyor olabilir.

Kim neyi yapıyor?

Yani yükümlülük ithalatçıdadır, ama ürünün gerçek emisyon verisi yalnızca üreticide vardır. İthalatçınızın size yazması bu yüzden olağandır.

İthalatçınız sizden ne isteyebilir?

Bir CBAM beyanı aşağıdaki bilgilere dayanır; ithalatçınızın isteği de bunların etrafında şekillenir. İstek biçimi ithalatçıdan ithalatçıya değişir. Önemli olan hangi bilginin, hangi dönem için, hangi kanıtla istendiğini baştan yazılı öğrenmektir.

• Ürün ve tarife kodu: hangi ürün, hangi CN kodu, hangi tesiste üretiliyor.
• Tesis ve süreç bilgisi: tesisin sınırı ve ürünü hangi üretim süreciyle yaptığınız.
• Ürün başına emisyon: doğrudan emisyonlar; çimento ve gübrede ayrıca üretimde tüketilen elektrikten gelen dolaylı emisyonlar. Demir-çelik, alüminyum ve hidrojende yalnız doğrudan emisyon beyan edilir.
• Ön ürünlerin emisyonu: üretimde kullandığınız ve CBAM kapsamındaki girdilerin emisyonu.
• Referans dönem: varsayılan olarak takvim yılı. Mali yıl gibi farklı bir dönem, en az üç ardışık ayı kapsaması, üretimi temsil etmesi ve tutarlı uygulanması koşuluyla kullanılabilir.
• Doğrulama raporu: gerçek değer vermek istiyorsanız akredite doğrulayıcının raporu.

Gerçek değer mi, varsayılan değer mi?

Üretici doğrulanmış gerçek emisyon verisi sağlamazsa ithalatçı varsayılan değerleri kullanır. Gerçek değer vermek üreticinin tercihidir; zorunlu değildir. 1 Ocak 2026’dan itibaren ithal edilen mallar için beyan edilen gerçek emisyonların akredite bir CBAM doğrulayıcısınca doğrulanması gerekir.

Varsayılan değerler ülkeye ve yıla göre belirlenir ve üzerlerine bir ek pay (mark-up) eklenir: 2026’da yüzde 10, 2027’de yüzde 20, 2028’den itibaren yüzde 30; gübrede yüzde 1. Komisyon, bu değerlerin emisyonu olduğundan düşük göstermemek için böyle belirlendiğini ve gerçek değerlerin çoğu durumda ithalatçı için daha avantajlı olmasının beklendiğini belirtiyor. Fark ithalatçının sertifika maliyetine yansıyabilir; bu yüzden konu alıcınızla yapacağınız fiyat görüşmesinin de parçası olabilir.

Takvim: sizi ne zaman ilgilendirir?

İki ayrıntı hazırlığı doğrudan etkiler. Birincisi: 2026’da ithal edilen mallar için referans dönem, mal daha önce üretilmiş olsa bile 2026 sayılır; o yıla ait doğrulanmış gerçek değer yoksa varsayılan değer kullanılır. İkincisi: 2027’de üreticilerin CBAM Sicili’ne kaydolması zorunlu değildir; bilgiyi ithalatçıya sicil dışında da iletebilirler, ithalatçı bunu beyan sırasında sicile yükler.

Hazırlık için ilk beş adım

Aşağıdaki liste, alıcınız karbon verisi istediğinde sırayla neye bakılacağını özetler. İşaretleyerek ilerleyebilir ya da aşağıdaki PDF’i yazdırıp alıcı görüşmesine götürebilirsiniz.

Econova bu süreçte ne yapar?

Kurumsal ve ürün bazlı karbon ayak izi hesabı ve ilgili eğitimler hizmet kapsamımızdadır. CBAM beyanı için gereken emisyon verisinin doğrulanması ise akredite doğrulayıcıların işidir; Econova doğrulayıcı değildir. Ürününüzün CBAM kapsamında olup olmadığını ve alıcı talebinin tam olarak ne olduğunu ilk görüşmede birlikte netleştiririz.