Kısaca
ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 gibi yönetim sistemi standartları, 9.2 maddesinde kuruluşun planlı aralıklarla iç tetkik yapmasını şart koşar. İç tetkik, sistemin hem standarda hem de kuruluşun kendi kurallarına uyup uymadığını ve etkili işleyip işlemediğini kuruluşun kendisinin sınamasıdır. Nasıl yapılacağına dair yol gösterici standart ISO 19011'dir.
Belgelendirme denetiminden farkı
| Ölçüt | İç tetkik | Belgelendirme tetkiki |
|---|---|---|
| Kim yapar? | Kuruluşun kendi tetkikçileri ya da onun adına görevlendirilenler | Belgelendirme kuruluşu |
| Amaç | Sistemi kendi içinden sınamak ve iyileştirmek | Belge verme ya da sürdürme kararı |
| Sıklık | Kuruluşun programına göre | Belgelendirme döngüsüne göre |
| Çıktı | İç rapor ve düzeltici faaliyetler | Tetkik raporu ve belge kararı |
Tarafsızlık: kendi işini tetkik etmemek
Standartlar, tetkikçilerin tetkik sürecinin nesnelliğini ve tarafsızlığını sağlayacak biçimde seçilmesini ister. Pratikte bu, kimsenin kendi sorumlu olduğu süreci tetkik etmemesi demektir. Küçük kuruluşlarda bu, birbirinin alanını çapraz tetkik eden iki üç kişilik bir ekip kurmakla çözülebilir.
İyi bir iç tetkikin beş adımı
Hangi süreçlerin ne sıklıkla tetkik edileceği, risklere ve önceki bulgulara göre bir yıllık programa bağlanır.
Her tetkik için kapsam, ölçüt ve tetkikçi belirlenir. Sorular standart maddelerinden değil, sürecin kendisinden çıkarılır.
Kayıt incelemesi, gözlem ve çalışanlarla görüşme. Bulgu, kanıta dayanmıyorsa bulgu değildir.
Uygunsuzluklar ve gözlemler açık, ölçülebilir bir dille yazılır; kimin neyi düzelteceği belli olur.
Düzeltici faaliyetlerin etkili olup olmadığı bir sonraki adımda doğrulanır. Döngü burada kapanır.
En sık yapılan hata
Soru listesini standart maddelerinin kopyası olarak hazırlamak. “Madde 7.5’e uyuyor musunuz?” sorusu kanıt üretmez. “Bu formun son halini kim onaylıyor, eski sürümler nerede?” sorusu üretir.
Econova'da bu konu
Kaynaklar
- ISO 19011:2018 Yönetim sistemleri tetkik kılavuzu
- ISO 9001:2015 Kalite yönetim sistemleri
- ISO 45001:2018 İSG yönetim sistemleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kuruluşunuza özgü yükümlülükler için güncel mevzuatı ve ilgili program kurallarını esas alın.
